12/07/2026
"THƯ GỬI CÁC EM ĐANG CHỌN NGÀNH LOGISTICS VÀ SẮP BƯỚC VÀO NGHỀ LOGISTICS
(BÀI VIẾT NÀY DÀNH CHO CÁC BẠN HỌC SINH, SINH VIÊN VÀ PHỤ HUYNH ĐANG QUAN TÂM ĐẾN NGÀNH LOGISTICS. NẾU THẤY HỮU ÍCH, HÃY CHIA SẺ ĐỂ NHIỀU BẠN TRẺ CÓ CÁI NHÌN ĐÚNG HƠN TRƯỚC KHI CHỌN NGÀNH)
Sáng nay lướt một vòng trên mạng, tôi thấy rất nhiều bạn học sinh đang chuẩn bị bước vào cánh cửa đại học và đặt câu hỏi về ngành Logistics: học Logistics có dễ xin việc không, ngành này còn tiềm năng không, ra trường có thu nhập tốt không, nên học đại học hay cao đẳng, nên chọn trường nào? Người thì nói Logistics là ngành của tương lai. Người khác lại nói sinh viên học quá đông, ra trường khó tìm việc. Có người nói thu nhập cao, có người lại nói nghề này cực, áp lực và dễ bỏ cuộc. Theo tôi, những điều đó đều có phần đúng, nhưng kết quả cuối cùng phụ thuộc rất nhiều vào cách các em chuẩn bị.
Tấm hình này được chụp cách đây hơn 20 năm, khi tôi còn là sinh viên ngành Ngoại ngữ tại Đại học Đà Lạt. Tôi không học Logistics. Khi mới bước vào nghề, tôi gần như không biết gì về chứng từ, hải quan, vận tải, cảng, kho, hãng tàu hay cách một lô hàng được vận hành. Tôi đi làm rồi mới bắt đầu học từ đầu, học từ khách hàng, đồng nghiệp, tài xế, hiện trường, từ những lần làm sai, bị khách phàn nàn và từ các vấn đề phát sinh trong từng lô hàng.
Đến hôm nay, tôi đã xây dựng được một doanh nghiệp Logistics với hơn 300 nhân sự, 7 văn phòng tại Việt Nam và 1 văn phòng tại Campuchia. Chúng tôi đang phục vụ nhiều tập đoàn lớn, nhà máy FDI và doanh nghiệp uy tín tại Việt Nam. Tôi nói điều này không phải để khoe. Tôi muốn các em hiểu rằng xuất phát điểm không quyết định điểm đến. Một người không học đúng ngành từ đầu vẫn có thể đi xa nếu chịu học thật, làm thật, va chạm thật và không bỏ cuộc.
VẬY CÓ NÊN HỌC LOGISTICS KHÔNG?
Câu trả lời của tôi là có. Logistics vẫn là một ngành đáng để theo vì kinh tế Việt Nam còn phát triển, hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu, thương mại điện tử, vận tải và kho bãi còn mở rộng, các nhà máy FDI vẫn tiếp tục đầu tư. Hàng hóa còn sản xuất và lưu thông thì Logistics vẫn còn cơ hội.
Nhưng ngành này không còn dễ như trước. Ngày càng nhiều trường đào tạo Logistics, số lượng sinh viên theo học ngày càng đông và sự cạnh tranh chắc chắn sẽ cao hơn. Doanh nghiệp không thiếu người có bằng. Doanh nghiệp thiếu người hiểu nghề, làm được việc, có ngoại ngữ, biết sử dụng công nghệ, xử lý được vấn đề, chịu được áp lực và có trách nhiệm.
Nhiều bạn ra trường nhưng vẫn không hiểu rõ một lô hàng đi như thế nào, không đọc được chứng từ cơ bản, không viết được email công việc, không biết mình phù hợp vị trí nào và chưa từng có trải nghiệm thực tế. Những bạn đó rất dễ bị đẩy ra khỏi nghề sớm. Vì vậy, câu hỏi đúng không chỉ là có nên học Logistics hay không, mà là: nếu học Logistics, các em phải chuẩn bị thế nào để khi ra trường không bị bỏ lại?
CHỌN TRƯỜNG ĐẠI HỌC HAY CAO ĐẲNG?
Theo tôi, nếu có cơ hội học tại một trường uy tín, có chương trình tốt, môi trường tốt và kết nối doanh nghiệp tốt thì hãy cố gắng. Trường tốt có thể đem lại lợi thế về giảng viên, bạn bè, hoạt động ngoại khóa, cơ hội thực tập và mạng lưới quan hệ. Khi mới ra trường, tên trường đôi khi cũng giúp hồ sơ được chú ý hơn.
Nhưng trường học không quyết định toàn bộ tương lai. Dưới góc độ một người tuyển dụng, khi phỏng vấn một ứng viên trẻ, tôi thường không đặt nặng việc bạn đó học trường nào. Tôi quan tâm nhiều hơn đến việc bạn hiểu gì về Logistics, định hướng theo mảng nào, có ngoại ngữ không, đã từng thực tập hay làm thêm liên quan đến nghề chưa, trong thời gian sinh viên đã chủ động học và trải nghiệm được những gì, có biết sử dụng AI để hỗ trợ học tập và làm việc không, có chịu được áp lực và có tinh thần trách nhiệm không.
Nếu một bạn học trường nổi tiếng nhưng không hiểu nghề, không có kỹ năng và không biết mình muốn làm gì thì doanh nghiệp cũng khó sử dụng. Ngược lại, một bạn học trường bình thường hơn, thậm chí học cao đẳng, nhưng có kiến thức, ngoại ngữ, kinh nghiệm thực tập, định hướng rõ và thái độ tốt thì vẫn có nhiều cơ hội. Cao đẳng không phải là dấu chấm hết. Đại học cũng không phải là tấm vé bảo đảm thành công.
Bước vào cổng đại học hay cao đẳng, đừng chỉ chăm chăm vào bảng điểm. Bảng điểm đẹp có thể giúp các em có một tấm bằng đẹp, nhưng tấm bằng đẹp chưa chắc giúp các em có công việc tốt, thu nhập tốt và đi xa trong nghề. Điều quyết định sau này là các em biết gì, làm được gì và đã chuẩn bị được gì trong những năm đi học.
LỘ TRÌNH CHUẨN BỊ CHO SINH VIÊN LOGISTICS
Năm nhất, hãy hiểu ngành trước. Đừng vội nghĩ đến lương cao hay vị trí đẹp. Hãy tìm hiểu Logistics gồm những mảng nào như vận tải biển, hàng không, vận tải nội địa, kho bãi, hải quan, xuất nhập khẩu, supply chain, mua hàng, hãng tàu, forwarder và Logistics trong nhà máy. Mục tiêu của năm nhất là hiểu được bức tranh chung của ngành, nắm các thuật ngữ nền tảng, hiểu một lô hàng đi từ người bán đến người mua qua những bước nào. Đồng thời, phải học ngoại ngữ nghiêm túc và bắt đầu làm quen với AI như một công cụ học tập.
Năm hai, phải học gắn với thực tế. Bắt đầu đọc chứng từ, tìm hiểu Incoterms, invoice, packing list, bill of lading, C/O, booking, tờ khai hải quan và quy trình xuất nhập khẩu. Nếu có cơ hội, hãy đi tham quan cảng, kho, nhà máy và doanh nghiệp Logistics. Nếu chưa có cơ hội, hãy tự tìm video, tài liệu, tình huống thực tế và hỏi những người đang làm trong ngành. Đừng chỉ học để thi. Hãy học để hiểu sau này mình sẽ làm việc gì.
Năm ba, phải chọn hướng và đi thực tập. Logistics rất rộng. Có bạn hợp sales, có bạn hợp chứng từ, customer service, hiện trường, hải quan, điều phối vận tải, kho vận, pricing hoặc supply chain trong nhà máy. Đến năm ba, các em nên chọn được một hoặc hai hướng phù hợp và bắt đầu đi thực tập nghiêm túc. Đừng đợi đến năm cuối mới hỏi: em nên làm gì?
Năm tư, phải chuẩn bị để làm được việc. Đây là thời gian thực tập sâu, xây quan hệ trong nghề, tìm người hướng dẫn và chuẩn bị hồ sơ ứng tuyển. Khi đi phỏng vấn, đừng chỉ nói: “Em muốn làm Logistics.” Hãy nói rõ mình muốn làm vị trí nào, đã học gì cho vị trí đó, đã có trải nghiệm gì và có thể đóng góp được gì.
NGOẠI NGỮ VÀ AI LÀ HAI LỢI THẾ LỚN
Tiếng Anh hiện nay gần như là yêu cầu bắt buộc, nhưng nếu muốn tạo ra lợi thế lớn hơn, các em nên học thêm tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn hoặc một ngôn ngữ phù hợp với thị trường mình muốn theo. Việt Nam đang tiếp nhận nhiều nhà máy, khách hàng và dòng hàng từ nhiều quốc gia. Người có thêm một ngoại ngữ sẽ có nhiều cơ hội hơn khi làm với doanh nghiệp FDI, khách hàng nước ngoài, hãng tàu và đại lý quốc tế. Đừng học ngoại ngữ chỉ để có chứng chỉ. Hãy học để đọc tài liệu, viết email, giao tiếp và làm việc được.
AI cũng không còn là lựa chọn. Nó đang trở thành công cụ tất yếu trong học tập và công việc. Ngay từ khi còn là sinh viên, hãy tập sử dụng AI để tra cứu kiến thức, giải thích chứng từ, luyện ngoại ngữ, viết và sửa email, tóm tắt tài liệu, phân tích tình huống và chuẩn bị phỏng vấn. Người biết dùng AI đúng cách sẽ học nhanh hơn và làm việc hiệu quả hơn. Nhưng phải nhớ: AI là công cụ hỗ trợ tư duy, không phải công cụ để copy và ngừng suy nghĩ.
BA NĂM ĐẦU SAU KHI RA TRƯỜNG
Năm đầu là học nghề thật: học quy trình, cách phối hợp, cách phản hồi khách hàng và cách chịu trách nhiệm khi mình làm sai. Năm thứ hai phải bắt đầu làm việc độc lập hơn, không phải việc gì cũng chờ người khác hướng dẫn. Năm thứ ba phải tạo ra giá trị rõ ràng. Làm sales thì phải có khách hàng và lợi nhuận. Làm chứng từ thì phải hạn chế sai sót. Làm vận hành thì phải kiểm soát được tiến độ, chi phí và rủi ro. Nếu sau ba năm vẫn chỉ làm theo kiểu ai giao gì làm đó, không tự học thêm và không tạo ra giá trị rõ ràng, các em sẽ rất dễ chững lại.
CUỐI CÙNG, TÔI MUỐN NHẮN CÁC EM 6 ĐIỀU
Một là, Logistics vẫn còn cơ hội vì kinh tế, sản xuất, FDI và xuất nhập khẩu của Việt Nam còn phát triển. Hai là, sinh viên học Logistics ngày càng đông nên cạnh tranh sẽ ngày càng cao. Ba là, trường tốt và bảng điểm đẹp là lợi thế nhưng không quyết định thành công. Bốn là, doanh nghiệp cần người làm được việc, không chỉ cần người có bằng. Năm là, tiếng Anh là nền tảng nhưng nên học thêm một ngoại ngữ khác và biết sử dụng AI để tạo lợi thế. Sáu là, phải chuẩn bị từ sớm: hiểu ngành, đi thực tế, thực tập, chọn hướng nghề, rèn khả năng chịu áp lực và tinh thần trách nhiệm.
Logistics có cơ hội, nhưng cơ hội sẽ không chia đều cho tất cả. Cơ hội sẽ thuộc về những bạn chuẩn bị sớm, học thật, làm thật, có ngoại ngữ, biết sử dụng công nghệ và chịu trách nhiệm với con đường mình chọn.
Chọn ngành đừng chọn theo đám đông. Hãy chọn khi mình hiểu đủ, tìm hiểu đủ và sẵn sàng đi đến cùng với lựa chọn của mình."
