07/01/2026
KHI CÔNG NGHỆ ĐẾN MUỘN MỘT ĐỜI NGƯỜI
sinh ra và lớn lên giữa mùi bùn non và tiếng ếch nhái. Cha tôi là nông dân, tôi cũng là nông dân. Cả đời tôi tin rằng chỉ cần chịu khó thì đất sẽ không phụ người. Mỗi vụ sâu bệnh, tôi khoác bình thuốc nặng hơn ba chục ký lên lưng, bước từng bước giữa ruộng lúa đang thì con gái. Thuốc bốc mùi hăng hắc, gió thổi ngược chiều, tạt thẳng vào mặt. Tôi ho, cay mắt, tức ngực… nhưng rồi lại tự nhủ: “Ráng chút, không phun thì mất mùa”.
Hai mươi năm như thế. Hai mươi năm hít thuốc trừ sâu thay không khí, thấm hóa chất vào da thịt mà chẳng có lấy một lớp bảo hộ đúng nghĩa. Tôi quen với những cơn chóng mặt, quen với việc đêm nằm thở nặng nhọc, quen cả với mùi thuốc còn vương trên cơm áo. Người nông dân mà, bệnh thì ráng chịu, còn ruộng thì không được bỏ.
Cho đến ngày tôi không còn đủ sức bước xuống ruộng nữa.
Bệnh viện lạnh lẽo. Bác sĩ nói chậm, nhưng từng chữ như đóng đinh vào tai tôi: ung thư. Tôi nhìn đôi bàn tay chai sần của mình, bàn tay đã nuôi cả gia đình, và lần đầu tiên trong đời tôi thấy sợ. Không phải sợ chết, mà sợ vợ tôi phải ở lại một mình, sợ con tôi chưa kịp trưởng thành đã mất cha. Tôi tự hỏi: mình đã làm sai điều gì? Tôi chỉ làm nông, chỉ muốn có bát cơm sạch cho gia đình.
Những ngày nằm điều trị, tôi không còn nghe tiếng gió thổi trên đồng lúa, chỉ còn mùi thuốc sát trùng và tiếng máy móc đều đều. Một lần, thằng cháu trai đến thăm, nó mở điện thoại cho tôi xem video chiếc UAV phun thuốc bay trên cánh đồng. Không người vác bình, không ai lội bùn, chiếc máy bay nhỏ bay đều, phun thuốc chính xác rồi quay về.
Tôi quay mặt đi, nước mắt chảy lúc nào không hay.
Giá như tôi biết đến nó sớm hơn. Giá như ngày ấy có một chiếc UAV bay thay tôi trên cánh đồng, thì tôi đã không phải hít thuốc mỗi ngày, không phải đánh đổi lá phổi và mạng sống để giữ lấy mùa màng. Giá như công nghệ đến với người nông dân sớm hơn, thì có lẽ tôi vẫn còn đủ sức dắt vợ đi chợ, đủ sức đứng nhìn lúa chín vàng trong nắng chiều.
Giờ đây, tôi không còn ước cho mình nữa. Tôi chỉ mong những người nông dân khác đừng lặp lại con đường của tôi. Ruộng đồng cần được chăm sóc, nhưng người làm ra hạt lúa cũng cần được bảo vệ. UAV không chỉ là máy móc, nó là đôi tay mới cho người nông dân – đôi tay không dính hóa chất, không phải trả giá bằng sức khỏe và mạng sống.
Câu chuyện của tôi có thể buồn, nhưng nếu nó giúp ai đó biết đến UAV sớm hơn, lựa chọn cách làm nông an toàn hơn, thì ít nhất, những mùa vụ cuối đời tôi vẫn còn mang một ý nghĩa.