22/05/2026
Tramwaj na ulicy Jana Kazimierza
🐴Choć dziś może trudno to sobie wyobrazić, ulicą Jana Kazimierza w Śródmieściu przez wiele lat przemierzały tramwaje. Trasa pojazdów szynowych wiodła tamtędy od samego początku, tj. od uruchomienia pierwszego tramwaju konnego w 1888 roku, aż po lata 70. XX wieku.
🔀U schyłku XIX stulecia ulica Jana Kazimierza (ówczesna Hofstrasse) była równie wąska jak dziś, lecz początkowo nie stanowiło to najmniejszego problemu. Zarówno pojazdy konne, jak i pierwsze „elektryki” (od 1896 roku) były stosunkowo niewielkich rozmiarów, więc łatwo pokonywały ostry zakręt w ul. Długą (Friedrichstrasse). Dzięki temu przez wiele lat trasę tę wykorzystywano – wraz z ulicą Batorego (Poststrasse) – jako dogodne połączenie Starego Rynku ze Zbożowym Rynkiem.
🚋Po zakończeniu II wojny światowej dokonano szeregu zmian w układzie linii tramwajowych, znacznie zwiększając liczbę połączeń oraz sam tabor. Stare pojazdy zaczęły z kolei stopniowo ustępować miejsca nowszym modelom, nie zawsze zdolnym do poruszania się po „wymagających” odcinkach bydgoskiego torowiska - takich jak wspomniane skrzyżowanie. Mimo to do lat 60. ulica Jana Kazimierza pozostawała w stałej eksploatacji.
🌉W 1960 roku, wraz z wieloma innymi inwestycjami komunikacyjnymi, przystąpiono do budowy nowego mostu przez Brdę w ciągu ul. Mostowej, co wymusiło tymczasowe wstrzymanie ruchu szynowego w tej części miasta. Dwa lata później, po zakończeniu prac, tramwaje powróciły na swoje dawne trasy, jednak pokonywanie wąskich i krętych uliczek bydgoskiego centrum, stawało się kłopotliwe dla coraz dłuższych pojazdów szynowych. Do bodaj najpoważniejszego incydentu doszło w 1970 roku, gdy do miasta dotarła dostawa nowych Konstali 802N. W trakcie transportu, na skrzyżowaniu ul. Jana Kazimierza i Długiej, niemal doszło do ich wykolejenia. Choć finalnie dotarły do zajezdni „w jednym kawałku”, to harmonijki przegubów zostały mocno uszkodzone.
🚃Podobne trudności, w połączeniu z rosnącym ruchem kołowym w Śródmieściu, doprowadziły do pomysłu wyeliminowania ruchu tramwajowego ze Starego Rynku. Ostatecznie zrealizowano go w 1969 roku. Wówczas ul. Jana Kazimierza, po 80 latach, przestała służyć regularnym przejazdom pasażerskim. Od tej pory aż do 1974 roku tamtejsze tory wykorzystywano już tylko okazjonalnie, np. gdy zachodziła konieczność tymczasowego zamknięcia którejś z pobliskich linii. Tak było m.in. podczas przebudowy Ronda Jagiellonów (Ronda ###-lecia). Ostatni dzień tych prac – 17/18 kwietnia 1974 roku – okazał się zarazem ostatnim dniem wykorzystania owej newralgicznej linii tramwajowej. Kilka miesięcy później zdemontowano tory oraz sieć trakcyjną, kończąc pewien etap w historii naszego miasta.
Fot. Archiwum Państwowe w Bydgoszczy
Ps. Pragnę podziękować Panu S. Sitarkowi za cenne informacje, które wykorzystałem pisząc powyższy tekst. 😊